Author: Vũ Thế Đảng
Chương trình phát triển công nghiệp vi mạch của TP.HCM là một nỗ lực chiến lược nhằm đưa thành phố trở thành trung tâm nghiên cứu và sản xuất vi mạch bán dẫn hàng đầu tại Việt Nam. Chương trình đã được manh nha từ năm 2005 với sự ra đời của Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo thiết kế vi mạch (ICDREC) và Viện Công nghệ Nano thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM [1]. Tuy nhiên, một chiến lược phát triển ngành cụ thể và chương trình bài bản chính thức được phê duyệt vào cuối năm 2012 (Chương trình phát triển công nghiệp vi mạch TP.HCM giai đoạn 2012-2020). Năm 2008 là một cột mốc quan trọng với sản phẩm đầu tiên được công bố, bởi trung tâm ICDREC (thành lập năm 2005) với chip vi xử lý 8-bit đầu tiên của Việt Nam, mang tên SigmaK3. Đây là một sản phẩm từ đề tài nghiên cứu cấp trọng điểm của Đại học Quốc gia TP.HCM và đã gây tiếng vang lớn.
Về định hướng và các đề án của chương trình phát triển công nghiệp vi mạch, được cụ thể hóa rõ ràng hơn trong giai đoạn sau 2008, đặc biệt là Chương trình 2012-2020 với việc vi mạch điện tử được xác định là một trong 9 sản phẩm quốc gia ưu tiên phát triển [1]. Các nội dung chính bao gồm: (1) Đào tạo nguồn nhân lực vi mạch: Đây là một trong những ưu tiên hàng đầu, nhằm đào tạo kỹ sư, kỹ thuật viên chất lượng cao trong lĩnh vực này. (2) Ươm tạo doanh nghiệp công nghệ vi mạch và hệ thống nhúng: Hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp trong ngành vi mạch. (3) Quảng bá vi mạch: Đẩy mạnh truyền thông, giới thiệu về ngành và sản phẩm vi mạch. (4) Thiết kế và sản xuất thử nghiệm vi mạch: Phát triển năng lực thiết kế và có khả năng sản xuất thử nghiệm chip. (5) Xây dựng nhà máy sản xuất chip điện tử và trung tâm thiết kế vi mạch: Đầu tư vào cơ sở hạ tầng phục vụ cho việc sản xuất và thiết kế chip.
Tổng chi phí ban đầu cho chương trình này (theo kế hoạch được duyệt sau này) rất lớn, với sự hỗ trợ từ ngân sách thành phố, các khoản vay từ ngân hàng và chương trình kích cầu. Điều này tạo điều kiện cho ngành công nghiệp vi mạch của TP.HCM đã bước vào một giai đoạn phát triển mạnh mẽ và có định hướng rõ rệt từ những năm 2013, với các chính sách và đề án cụ thể được triển khai liên tục. có thể kể đến như là (1) Giai đoạn 2013–2020: UBND TP.HCM đã ban hành Chương trình phát triển công nghiệp vi mạch thành phố. Chương trình này tập trung vào ba trụ cột chính: đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ ngành, nghiên cứu thiết kế chip chuyên sâu, và thương mại hóa các sản phẩm vi mạch do Việt Nam thiết kế và sản xuất. Đây là nền tảng chiến lược đầu tiên cho sự phát triển có hệ thống của ngành. (2) Năm 2018: Tiếp nối chương trình tổng thể, Thành phố đã triển khai một đề án quan trọng nhằm ươm tạo các doanh nghiệp vi mạch mới và hỗ trợ phát triển các sản phẩm ứng dụng chip Việt. Sáng kiến này góp phần xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp năng động, khuyến khích sự ra đời của các công ty công nghệ chuyên sâu trong lĩnh vực vi mạch. (3) Năm 2023: Đánh dấu một cam kết mạnh mẽ hơn nữa từ chính quyền, khi UBND TP.HCM chính thức xác định vi mạch là một ngành ưu tiên thu hút đầu tư chiến lược. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thành phố đã ban hành các chính sách ưu đãi vượt trội về thuế và thủ tục hành chính, nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa để thu hút các dự án đầu tư lớn và các nguồn lực chất lượng cao vào phát triển ngành công nghiệp vi mạch [1]. Những bước đi chiến lược và nhất quán này đã và đang tạo nền tảng vững chắc, minh chứng cho việc TP.HCM đang tích cực đẩy mạnh và định vị ngành công nghiệp vi mạch như một mũi nhọn kinh tế trong tương lai.
Ngành công nghiệp vi mạch của TP.HCM đang định hướng bước vào giai đoạn tăng tốc và hội nhập quốc tế mạnh mẽ từ năm 2025 đến 2030, thể hiện qua các quyết sách và mục tiêu chiến lược cụ thể. Có thể kể qua các chương trình định hướng cụ thể như (1) Quyết định 3686/QĐ-UBND (năm 2024): Đây là văn bản pháp lý quan trọng, chính thức phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp vi mạch tại Khu Công nghệ cao TP.HCM giai đoạn 2025–2030 [2]. Quyết định này là kim chỉ nam cho các hoạt động phát triển ngành trong 5 năm tới. (2) Mục tiêu chiến lược: Chương trình đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng nhằm định vị ngành vi mạch thành phố trên bản đồ thế giới:
- Xây dựng một hệ sinh thái vi mạch mạnh mẽ, hiện đại, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có khả năng hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu, khẳng định vị thế của TP.HCM trong ngành công nghiệp bán dẫn.
- Đào tạo nguồn nhân lực thiết kế vi mạch đạt chuẩn quốc tế, đảm bảo đội ngũ kỹ sư và chuyên gia có đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động quốc tế, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành.
- Ươm tạo doanh nghiệp và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp chuyên biệt trong lĩnh vực vi mạch, khuyến khích sự ra đời của các công ty công nghệ mới và thúc đẩy các ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm thương mại.
- Nâng cấp các trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm hiện có lên đạt chuẩn quốc tế, tạo ra cơ sở vật chất và điều kiện nghiên cứu tối ưu, thu hút các dự án và hợp tác quốc tế.
Những mục tiêu và định hướng cụ thể này cho thấy TP.HCM đang có một tầm nhìn dài hạn và quyết tâm cao để đưa ngành công nghiệp vi mạch lên một tầm cao mới, không chỉ phát triển về quy mô mà còn về chất lượng và khả năng hội nhập toàn cầu.
Tham khảo:
[1] Kim Nhung, “Góp phần phát triển công nghệ vi mạch tại Việt Nam”, Thông tin chuyên đề Khoa học, công nghệ và Đổi mới sáng tạo, CESTI, (https://thongke.cesti.gov.vn/an-pham-thong-ke/thong-tin-chuyen-de-khoa-hoc-cong-nghe-va-doi-moi-sang-tao/1203-gop-phan-phat-trien-cong-nghe-vi-mach-tai-viet-nam
[2] Tin tức, “Phê duyệt “Chương trình Phát triển công nghiệp vi mạch TP.HCM tại Khu Công nghệ cao giai đoạn 2025 – 2030” Khoa học phổ thông online 07/09/2024, (https://khoahocphothong.vn/phe-duyet-chuong-trinh-phat-trien-cong-nghiep-vi-mach-tp-hcm-tai-khu-cong-nghe-cao-giai-doan-2025-2030-256921.html