Author: Vũ Thế Đảng.
Định hướng phát triển ngành vi mạch của Việt Nam đang được thúc đẩy mạnh mẽ với mục tiêu đưa đất nước trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Những định hướng chiến lược nổi bật bao gồm (1) Tầm nhìn và mục tiêu quốc gia, Việt Nam đang đặt ra một tầm nhìn chiến lược đầy tham vọng cho ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn, với mục tiêu rõ ràng đến năm 2030 và định hướng đến năm 2050: xây dựng ngành này trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, có năng lực cạnh tranh mạnh mẽ trên trường quốc tế [1, 2]. Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, một trong những mục tiêu trọng tâm là đào tạo một đội ngũ hùng hậu gồm 50.000 kỹ sư vi mạch vào năm 2030 [3], nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển và hội nhập của ngành. Hơn nữa, Việt Nam cũng đặt mục tiêu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành bán dẫn, đặc biệt tập trung vào các khâu có giá trị gia tăng cao như thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm thử [2, 4]. Những mục tiêu này thể hiện quyết tâm của quốc gia trong việc nắm bắt cơ hội từ ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và nâng cao vị thế của Việt Nam.
Ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn của Việt Nam đang được xây dựng và phát triển dựa trên ba trụ cột chính, nhằm tối đa hóa tiềm năng và lợi thế cạnh tranh. Thứ nhất, về thiết kế vi mạch, Việt Nam tập trung mạnh mẽ vào việc đào tạo đội ngũ kỹ sư thiết kế chất lượng cao. Mục tiêu là phát triển các dòng chip mang thương hiệu “Make in Vietnam“, không chỉ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường nội địa mà còn hướng tới mục tiêu xuất khẩu [2], khẳng định năng lực thiết kế của quốc gia. Thứ hai, trong khâu đóng gói và kiểm thử, Việt Nam có những lợi thế đáng kể với sự hiện diện của các nhà máy lớn và hiện đại như Intel tại TP.HCM và Amkor tại Bắc Ninh [2, 4]. Đây là những cơ sở quan trọng giúp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá ứng dụng toàn cầu. Cuối cùng, ươm tạo doanh nghiệp là một trụ cột then chốt khác, với việc tập trung hỗ trợ các startup trong lĩnh vực vi mạch [3, 5]. Hoạt động này nhằm thúc đẩy và nuôi dưỡng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, biến các ý tưởng đột phá thành sản phẩm và dịch vụ thực tế, đóng góp vào sự phát triển chung của ngành.
Để đáp ứng nhu cầu phát triển bùng nổ của ngành công nghiệp vi mạch, Việt Nam đang đặc biệt chú trọng vào phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao với những bước đi cụ thể và mạnh mẽ. Minh chứng rõ nét là việc mở rộng các ngành đào tạo vi mạch tại hơn 10 trường đại học hàng đầu trên cả nước, bao gồm những cái tên uy tín như Đại học Bách Khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học FPT và Đại học Phenikaa [2, 4]. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng tích cực thúc đẩy hợp tác quốc tế, đặc biệt trong việc thu hút các chuyên gia Việt kiều từ Thung lũng Silicon (Silicon Valley) về nước để trực tiếp tham gia giảng dạy và chuyển giao công nghệ, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu [3]. Để khuyến khích sinh viên theo đuổi lĩnh vực này, nhiều chính sách học bổng và cam kết việc làm đã được triển khai, với mức lương khởi điểm hấp dẫn từ 15–20 triệu đồng/tháng [2] sau khi tốt nghiệp, tạo động lực mạnh mẽ cho thế hệ trẻ tham gia vào ngành công nghiệp mũi nhọn này.
Để thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp vi mạch [5], Việt Nam đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ đồng bộ nhằm tạo môi trường thuận lợi cho cả doanh nghiệp và nhân tài. Cụ thể, chính phủ áp dụng các ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân và doanh nghiệp dành cho các công ty và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực vi mạch, nhằm giảm gánh nặng tài chính và khuyến khích đầu tư. Song song đó, Việt Nam chú trọng đầu tư phát triển hạ tầng tại các khu công nghệ cao trọng điểm như Hòa Lạc ở Hà Nội và các khu công nghệ cao tại TP.HCM. Việc này không chỉ nhằm thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ các tập đoàn lớn mà còn tạo điều kiện lý tưởng để phát triển các doanh nghiệp nội địa [3]. Ngoài ra, để phát hiện và bồi dưỡng các thế hệ kỹ sư tài năng, các cuộc thi thiết kế vi mạch quốc gia được tổ chức thường xuyên, đóng vai trò quan trọng trong việc ươm tạo và phát triển tài năng trẻ cho ngành.
Tài liệu tham khảo:
[1] Phương Liên, “Việt Nam hoàn toàn có khả năng phát triển mạnh lĩnh vực vi mạch, bán dẫn” Khoa học – Công nghệ, Báo điện tử chính phủ 27/02/2024 (https://baochinhphu.vn/viet-nam-hoan-toan-co-kha-nang-phat-trien-manh-linh-vuc-vi-mach-ban-dan-102240227112006526.htm)
[2] PGS.TS. Nguyễn Anh Thi, “Chiến lược nào cho ngành vi mạch bán dẫn Việt Nam?” Giáo dục – Công nghệ – Chuyên Trang Thành Phố Hồ Chí Minh 01/07/2023(https://tphcm.chinhphu.vn/chien-luoc-nao-cho-nganh-vi-mach-ban-dan-viet-nam-101230630180655694.htm)
[3] Lê Quốc Cường – Phó trưởng Ban quản lý Khu công nghệ cao TP.HCM, “Việt Nam đủ điều kiện, yếu tố phát triển công nghiệp vi mạch bán dẫn” Tuổi trẻ online 18/12/2024 (https://tuoitre.vn/viet-nam-du-dieu-kien-yeu-to-phat-trien-cong-nghiep-vi-mach-ban-dan-20241218114116405.htm)
[4] GS.TS Đặng Lương Mô, “Phát triển vi mạch: việt nam nên tập trung vào công đoạn nào?” Diễn đàn Khoa học và Công nghệ – Tạp Chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam Số 5 năm 2023 page 19-22.
[5] Nguyễn Thanh Yên, “Một số ý kiến, đề xuất phát triển vi mạch quốc gia” Cộng Đồng Vi Mạch Việt Nam 23/10/2021. (https://congdongvimach.vn/vi/2021/10/mot-so-y-kien-de-xuat-phat-trien-vi-mach-quoc-gia/)